March 3, 2021
De parte de Nodo50
195 puntos de vista


G7Bayonne_JTeixeira-18
 Dispositivo policial durante a cimeira do G7 celebrado en Bayonne en agosto de 2019. En primeiro plano, o Robin Hood an贸nimo que pon en cuesti贸n o modelo de convivencia establecido fora de Sherwood. Foto: Juan Teixeira.

Poucas cousas dividen m谩is 谩 poboaci贸n estes d铆as que a condena ou non aos actos vand谩licos que alagan as televisi贸ns e grandes medios de todo o Estado. Como se de cidad谩ns de pleno dereito de tratase, os colectores de lixo recibiron estes d铆as m谩is apoio medi谩tico que calquera persoa idosa desaloxada da s煤a casa  no 煤ltimo ano. Non se comenta nestes medios que cada d铆a de fuga do em茅rito nos custa uns 50 colectores. Ou que se os bancos devolvesen o di帽eiro p煤blico co que foron 鈥榬escatados鈥, cada cidad谩n poder铆a ter o seu propio colector na porta da casa e un operario para o vaciar e limpar.

Quen defende os colectores de lixo tampouco costuma comentar nada sobre a manifestante que perdeu un ollo por un disparo da polic铆a. E, se fala, 茅 para exclamar 鈥渜ue non estivese al铆!鈥. Como se manifestarse fose un deporte de risco ilegal en que tes que aceptar as consecuencias do que poda acontecer, xa sexa ser detida ou recibir un tiro/porrada. E esta 茅 a idea.

Cando un movemento social pon en causa o modelo de convivencia actual, 茅 criminalizado e perseguido con dureza. Para tentar conseguir que a populaci贸n se posicione en favor desta represi贸n son utilizados unha infinidade de recursos. Un dos m谩is vis铆beis son os grandes medios de comunicaci贸n, que mostran non apenas unha parte da realidade vivida nas r煤as (por sinal sempre a mesma). Outro importante recurso 茅 a xustiza, para a cal o termo 鈥渢errorista鈥 茅 un enorme saco legal en que meter todo aquel que discorde da visi贸n de modelo de estado imposto en 1978, e sobre o que pode recaer todo o peso da roliza xustiza p贸s-franquista da Audiencia Nacional. Mais o recurso utilizado para criminalizar os manifestantes de que falamos neste artigo 茅 o policial. E a t谩ctica preferida para iso ten un po茅tico nome: S铆ndrome de Sherwood.

Este bonito termo foi escollido por David Piqu茅 i Batalll茅, comisario xeral de coordenaci贸n territorial dos Mossos d鈥橢squadra e d谩 t铆tulo ao seu traballo final de m谩ster sobre politicas p煤blicas de seguranza aplicabeis para acabar o fen贸meno anti-sistema/okupa no distrito de Gr脿cia (Barcelona), considerado como un 鈥渇actor de risco para a convivencia e foco potencial de percepci贸n de inseguranza鈥. As t茅cnicas que desenvolveu neste traballo de fin de M谩ster son utilizadas desde esa altura pola Polic铆a non s贸 contra os okupas, sen贸n en calquera manifestaci贸n que sexa considerada subversiva desde os altos mandos. Para iniciarse, o seguinte v铆deo 茅 un bo resumo do concepto:

.

Portanto, e como resumo introdutorio, poder铆amos dicir que esta t谩ctica procura abertamente provocar disturbios e confronto para criminalizar manifestantes. Non se trata dunha teor铆a conspiratoria, tr谩tase dun manual de actuaci贸n, e pode ser consultado aqu铆. Os axentes son utilizados como pe贸ns dunha estratexia que pouco ten a ver coa conservaci贸n da orde p煤blica, e son expostos intencionalmente a situaci贸ns cr铆ticas que son perfectamente evit谩beis. Tam茅n se pon en perigo a integridade f铆sica de manifestantes, xornalistas de cobren a informaci贸n e de calquera outra persoa que pase ou se encontre no 鈥榣ugar errado鈥. O caos para manter a 鈥渙rde鈥.

A teor铆a

O texto que d谩 orixe a esta t谩ctica policial forma parte como dicimos do traballo de fin de m谩ster de David Piqu茅, e a s煤a finalidade 茅 a criminalizaic贸n do movemento okupa e anti-sistema considerado en todo momento como 鈥減roblema鈥 de orde p煤blica. O autor posici贸nase na perspectiva da actuaci贸n policial dunha 贸ptica represiva e 鈥榬ealista鈥 (ao estilo de Maquiavelo); quer dicir, carente de consideraci贸ns 茅ticas ou morais. Os movementos sociais anti-sistema son referidos en todo o momento como 鈥渋nimigos鈥, e o texto abunda en met谩foras e referencias da historia militar para argumentar o modo de exercer o poder policial (combinado co pol铆tico e medi谩tico) para eliminar estes movementos. Tr谩tase dunha maneira de entender a sociedade totalmente autoritaria e onde aqueles que pensan diferente da opini贸n hexem贸nica logo son considerados inimigos da sociedade, sen ter en conta os actos que leven a cabo.

A propia met谩fora que d谩 t铆tulo ao S铆ndrome parte da posta en causa do mito de Robin Hood, sobre o que se asume unha posici贸n de relativismo moral que se resolve coa defensa da orde sist茅mica como 煤nico principio guia. Como o propio Piqu茅 explica na introduci贸n.

A S铆ndrome de Sherwood 茅 unha met谩fora baseada nas lendas medievais inglesas de Robin Hood, onde o heroi loitaba contra a opresi贸n e o poder establecido. Roubaba aos ricos para llo dar aos pobres e refuxi谩base no seu esconderixo do bosque de Sherwood. O problema est谩, como sempre, en que o heroi e o seu grupo decid铆an quen eran os ricos a quen roubar e os pobres a quen beneficiar.

A seguir, alg煤ns extractos do traballo:

Mesmo se a concentraci贸n ou manifestaci贸n, que 茅 do que estamos a falar, non 茅 prevista bastante violenta, pode chegarse a provocar un pouco, con detenci贸ns pouco xustificadas e nada pac铆ficas uns d铆as antes para aquecer o ambiente. Tam茅n poden facerse 鈥榖atidas鈥 preventivas aos lugares onde est谩n habitualmente persoas pr贸ximas 谩 ideolox铆a dos convocantes coa escusa de procurar drogas ou o que for necesario.

A 鈥榖atida鈥 estar谩 especialmente mal feita e con trato humillante para aquecer m谩is os 谩nimos, se for preciso.

A consecuencia previs铆bel destes comportamentos previos e o dese帽o do dispositivo policial, 茅 que acabar谩 cunha 鈥榖atalla campal鈥.

Al茅n da estratexia previa, logo que alg煤n grupo descontrolado comeza as acci贸ns violentas, as unidades de polic铆a non se moven e cando a violencia comeza a ser xeneralizada, a actuaci贸n policial demora deliberadamente at茅 os danos producidos seren socialmente inaceptabeis. 脡 nesa altura cando se producen as cargas policiais que en ning煤n momento queren ser disuasorias, non se disimula.

Vaise directamente contra os manifestantes, que xa son considerados v谩ndalos, e at谩case con suficiente velocidade para non lles dar tempo a fuxir e provocar o confronto f铆sico.

Lamentabelmente, esta t谩ctica non 茅 exclusiva de r茅ximes totalitarios, tam茅n se d谩 con demasiada frecuencia en moitas democracias occidentais.

Deber谩 procurarse a detenci贸n selectiva dos l铆deres para lles imputar delitos com煤ns e evitar a condici贸n de 鈥榤谩rtir鈥

4陋 fase. Ataque ao coraz贸n de Sherwood e detenci贸n ou descr茅dito dos pos铆beis Robin Hood. Pasado un tempo razo谩bel, en que se comprobe que todos os individuos ou grupos posibeis se te帽an acollido 谩s novas regras do xogo, 茅 o momento de ir polo 鈥榠rredutibeis鈥 e comezar a aplicar a lei en toda a s煤a extensi贸n. Na nosa met谩fora, dar privilexios aos 鈥榠nstitucionalizados鈥 e comezar a cortar 谩rbores do bosque.

A pr谩ctica

Obviamente non todos os disturbios se orix铆nan deste xeito. No desenvolvemento dunha manifestaci贸n, e dos movementos sociais en xeral, infl煤en numerosos factores que fan que sexa realmente complexo o seu estudo. Mais, se as circunstancias concretas e previsibeis levaren a iso, como aconteceu na c茅ntrica praza de Sol de Madrid, si podemos dicir que a Polic铆a polo menos fomenta eses disturbios cunha finalidade concreta. A previsi贸n de violencia, debido ao exaltados que estaban os 谩nimos, unido 谩 necesidade de criminalizar o protesto e a propia localizaci贸n (como moitos comentaban, a praza 茅 unha ratoeira polas poucas sa铆das existentes) axudaron a que se tomase a decisi贸n de p贸r en pr谩ctica a S铆ndrome de Sherwood. A t茅cnica desenvolveuse grosso modo da seguinte maneira:

  1. Rexistro e control de manifestantes en todos os accesos. B煤scase causar a sensaci贸n de medo nos asistentes e de que a Polic铆a ten o control. Segundo o tratado de David Piquei: 芦A batida estar谩 especialmente mal feita e con trato humillante para aquecer m谩is os 谩nimos, se necesario:

           2. Imp铆dese a sa铆da da Praza. Deste xeito com茅zase a aquecer o ambiente e todos os manifestantes son mantidos xuntos para facilitar o posterior ataque. 芦A consecuencia previs铆bel destes comportamentos previos e o dese帽o do dispositivo policial 茅 que acabar谩 cunha 鈥渂atalla campal鈥

            3. Prod煤cense duras e r谩pidas cargas policiais, o m谩is inxustas e indiscriminadas pos铆bel para aquecer ao m谩ximo o ambiente. Non se busca en ning煤n momento manter a orde ou despexar a praza, sen贸n aumentar a tensi贸n: 芦Prod煤cense as cargas policiais que en ning煤n momento queren ser disuasorias, non se disimula. Vaise directamente contra os manifestantes, considerados v谩ndalos, e at谩case con suficiente velocidade para non dar tempo 谩 fuga e provocar o confronto f铆sico禄.

           4. Comezan os disturbios, deixando un tempo razo谩bel para que se desenvolvan de modo m谩is violento: 鈥淟ogo que alg煤n grupo descontrolado comeza as acci贸ns violentas, as unidades de polic铆a nin se moven e cando a violencia comeza a ser xeneralizada, a actuaci贸n policial demora deliberadamente at茅 os danos producidos seren socialmente inaceptabeis鈥.

        5. Xa temos a batalla campal e os disturbios necesarios para os medios de comunicaci贸n 鈥渇aceren o seu traballo鈥. As cargas son o m谩is brutais e indiscriminadas posibel, xa que se loita contra perigosos inimigos da sociedade: 鈥淣este estadio, os manifestantes atacan a polic铆a con todo o que te帽en e se lles deixou ter, realmente est谩n defend茅ndose, mais non o parece. Foron encurralados. A violencia entre axentes e manifestantes desencad茅ase, personal铆zase e descontr贸lase. 脡 o que se quer. Comezan a aparecer v铆timas inocentes 鈥 danos colaterais dise agora- Os que refugaron o confronto est谩n co resto de unidades policiais que fechan a pasaxe e que non fan detidos -prisioneiros-, a dispersi贸n non 茅 voluntaria , 茅 谩 forza de paus (porra) que calquera indicio de resistencia 茅 contestada con contundencia esaxerada e detenci贸ns masivas鈥. Proc茅dese tam茅n a realizar detenci贸ns, tendo especial coidado en non crear m谩rtires como Has茅l: 鈥淒eber谩 procurarse a detenci贸n selectiva dos l铆deres para imputarlles delitos com煤ns e evitar a condici贸n de m谩rtir鈥.

En Valencia foi pos铆bel observar un modo de actuaci贸r. Desde o inicio da marcha un helic贸ptero policial sobrevoaba a zona e un total de 16 furg贸ns policiais estaban presentes na Praza de San Agust铆n, distribu铆dos polas v铆as pr贸ximas para controlar os diferentes grupos isolados. A maior铆a dos participantes que se situaron en diferentes puntos acabaron controlados de novo na Praza do Concello. A marcha chegou at茅 as inmediaci贸ns do edificio da xefatura da Polic铆a e, unha vez al铆, a polic铆a lanzou varias salvas e carregou contra os manifestantes que, como pode verse no v铆deo, marchaban pac铆ficamente:

Obviamente quen m谩is sofre con esta forma de actuar 茅 a democracia. Directamente, son os manifestantes os que padecen maiores consecuencias, tanto f铆sicas como psicol贸xicas. En ocasi贸ns mesmo son os propios axentes quen soporta as consecuencias desta desprec铆bel pr谩ctica:

A palabra de orde 茅 clara: estamos nunha guerra entre n贸s (os bos) e aqueles que queren mudar o modelo de convivencia social (os malos). D谩 igual quen sexa e como procure esa mudanza. O importante 茅 manter as cousas tal como est谩n, a calquera prezo. As seguintes palabras pronunciadas polo propio creador da S铆ndrome de Sherwood durante un discurso mostran claramente a loucura que envolve certos sectores da nosa sociedade, servindo como perfecto resumo da ideolox铆a de quen pon en pr谩ctica este tipo de estratexias:

Iremos procuralos, xa poden esconderse onde queira porque n贸s iremos procuralos, sexa nunha cova ou nunha sarxeta que 茅 onde se esconden as ratas. Para nada lles servir谩 tampouco esconderese  atr谩s dunhas siglas, ou unha asociaci贸n, ou unha carapucha, ou dunha revista, ou dunha asemblea que non representa ningu茅n ou mesmo atr谩s dunha cadeira da universidade. Non vale p贸r o obxectivo social a calquera actividade para xustificar pasar por cima das regras. David Piqu茅, ex comisario xeral de coordenaci贸n territorial dos Mossos d鈥橢squadra e creador da S铆ndrome de Sherwood.

Eulixe




Fuente: Esculca.gal